← मागे

ययाती

वि. स. खांडेकर · पौराणिक कादंबरी

तारुण्याचा हव्यास न संपणाऱ्या राजा ययातीची कथा — सुखाच्या शोधात माणूस कुठे हरवतो, याचं खोल चिंतन. मराठीला पहिला ज्ञानपीठ मिळवून देणारी कादंबरी.

पुस्तक कशाबद्दल?

राजा ययाती, त्याची पत्नी देवयानी (शुक्राचार्यांची मुलगी) आणि देवयानीची दासी बनलेली राजकन्या शर्मिष्ठा — या तिघांभोवती कथा फिरते. शुक्राचार्यांच्या शापाने ययातीला अकाली म्हातारपण येतं, आणि तो आपल्या मुलाकडे — पुरूकडे — त्याचं तारुण्य मागतो.

खांडेकरांनी ही पुराणकथा आजच्या माणसाचा प्रश्न बनवली — भोगाची तहान कधी शमते का? कचाचं निःस्वार्थ प्रेम आणि ययातीचा हव्यास यांतला विरोध कादंबरीचा गाभा आहे.

का वाचावं?

ही कादंबरी कथा म्हणून गुंतवून ठेवते आणि विचार म्हणून अस्वस्थ करते. वेगवेगळ्या पात्रांच्या तोंडून कथा पुढे जाते, त्यामुळे एकच प्रसंग वेगवेगळ्या नजरेतून दिसतो.

'ययाती'ला साहित्य अकादमी पुरस्कार आणि नंतर खांडेकरांना ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला — हा सन्मान मिळवणारे ते पहिले मराठी लेखक.

लेखकाविषयी

विष्णू सखाराम खांडेकर शिक्षक होते. कोकणातल्या शिरोड्याच्या शाळेत त्यांनी अनेक वर्षं शिकवलं. 'अमृतवेल', 'दोन ध्रुव', 'क्रौंचवध' या त्यांच्या इतर कादंबऱ्या; त्यांची रूपककथाही प्रसिद्ध आहेत.

कोणासाठी

पंधरा वर्षांपुढे