तोरणा

पुणे · गिरिदुर्ग · चढाई: मध्यम

स्वराज्यात आलेल्या सुरुवातीच्या किल्ल्यांपैकी एक. याचे दुसरे नाव 'प्रचंडगड'.

तरुण शिवरायांनी जिंकलेल्या पहिल्या किल्ल्यांपैकी तोरणा एक मानला जातो — तेव्हा त्यांचं वय अवघं सोळा-सतरा वर्षं होतं, असं सांगतात. गडाच्या डागडुजीच्या वेळी जमिनीत धन सापडलं आणि त्याचा उपयोग राजगडाच्या बांधणीसाठी झाला, अशी परंपरा आहे.

सुमारे १४०० मीटर उंचीचा तोरणा हा पुणे जिल्ह्यातला सर्वांत उंच किल्ला. गडावर तोरणजाई (मेंगाई) देवीचं मंदिर, बिनी दरवाजा, कोठी दरवाजा आणि अनेक पाण्याची टाकी आहेत. गडाच्या दोन टोकांना झुंजार माची आणि बुधला माची पसरलेल्या आहेत.

झुंजार माचीकडे उतरणारी वाट अतिशय उभी आणि अरुंद आहे — तिथे रेलिंग आणि शिड्यांचा आधार घ्यावा लागतो. वरून राजगड, सिंहगड, पुरंदर आणि रायगडपर्यंतचा सह्याद्री दिसतो.

हा पुणे जिल्ह्यातला सर्वात उंच किल्ला मानला जातो. झुंजार माची आणि बुधला माची या दोन माच्या चढाईला आव्हानात्मक आहेत. त्याचा प्रचंड विस्तार पाहून त्याला 'प्रचंडगड' असंही नाव मिळालं.

कसं जायचं

पुण्याहून सुमारे ६० किमी, वेल्हे गावातून चढाई. साधारण ३ ते ४ तासांत गडावर पोहोचता येतं.

उत्तम काळ

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी

टीप

पावसाळ्यात वाट निसरडी आणि धुकं दाट असतं — अनुभवी सोबत्याशिवाय झुंजार माचीकडे जाऊ नका.