← मागे

पन्हाळा

कोल्हापूर · गिरिदुर्ग · चढाई: सोपा

सिद्दी जौहरच्या वेढ्यातून महाराजांची सुटका इथूनच झाली.

पन्हाळा शिलाहार राजा भोज दुसरा याच्या काळात (बाराव्या शतकात) बांधला गेला, असं मानलं जातं. १६६० मध्ये सिद्दी जौहरने गडाला वेढा दिला. पावसाळी रात्री महाराज गुप्तपणे गडावरून निसटले आणि विशाळगडाकडे निघाले; महाराजांचा वेष घेऊन शत्रूला चकवणाऱ्या शिवा काशीद यांनी प्राणार्पण केलं, अशी कथा आहे.

पुढे महाराणी ताराबाईंनी पन्हाळ्यालाच राजधानी केली. गडावर सज्जा कोठी (जिथे युवराज संभाजी राजे काही काळ होते), तीन दरवाजा, अंधारबाव ही तीन मजली विहीर, आणि गंगा-यमुना-सरस्वती नावाची प्रचंड धान्य कोठारं (अंबरखाना) आहेत.

किल्ल्याच्या आत आजही गाव वसलेलं आहे, त्यामुळे हे कोल्हापूरजवळचं छोटं थंड हवेचं ठिकाणही आहे. दरवर्षी पावसाळ्यात 'पन्हाळा ते पावनखिंड' अशी ऐतिहासिक पदभ्रमण मोहीम काढली जाते.

सज्जा कोठी, तीन दरवाजा, अंधारबाव आणि धान्याची प्रचंड कोठारं इथे आहेत. किल्ल्यावरच गाव वसलेलं असल्याने हे एक छोटं थंड हवेचं ठिकाणही आहे.

कसं जायचं

कोल्हापूरहून सुमारे २० किमी; गाडी थेट किल्ल्यात जाते.

उत्तम काळ

वर्षभर; पावसाळ्यात धुकं आणि हिरवाई

टीप

पन्हाळ्याला गेलात तर ज्योतिबाचं देऊळ आणि कोल्हापूरची अंबाबाई एकाच दिवसात करता येतात. संध्याकाळचा सूर्यास्त गडाच्या पश्चिम कड्यावरून पाहा.