← मागे

छत्रपती संभाजीनगर

छत्रपती संभाजीनगर · मराठवाडा

'दरवाजांचं शहर' म्हणून ओळखलं जाणारं छत्रपती संभाजीनगर हे महाराष्ट्राची पर्यटन राजधानी म्हणावं असं शहर. युनेस्कोच्या वारसा यादीतली अजिंठा आणि वेरूळ लेणी याच जिल्ह्यात आहेत.

ताजमहालाची आठवण करून देणारा बीबी का मकबरा 'दख्खनचा ताज' म्हणून ओळखला जातो. जवळचा दौलताबाद (देवगिरी) किल्ला त्याच्या गुंतागुंतीच्या रचनेसाठी आणि अंधाऱ्या भुयारासाठी प्रसिद्ध आहे. पाणचक्की, घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग आणि हिमरू शालींचे माग पाहण्यासारखे आहेत.

मलिक अंबरने सतराव्या शतकाच्या सुरुवातीला 'खडकी' नावाने हे शहर वसवलं; पुढे औरंगजेबाच्या नावावरून त्याला औरंगाबाद म्हटलं गेलं, आणि २०२३ मध्ये त्याचं नाव छत्रपती संभाजीनगर झालं. शहराभोवतीच्या तटबंदीला अनेक दरवाजे होते — म्हणून 'दरवाजांचं शहर'.

देवगिरी ही यादवांची राजधानी होती; पुढे मुहम्मद तुघलकाने आपली राजधानी दिल्लीहून इथे आणून तिचं नाव दौलताबाद ठेवलं. सुमारे पन्नास किलोमीटरवरचं पैठण (प्राचीन प्रतिष्ठान) हे संत एकनाथांचं गाव आणि पैठणी साडीचं माहेर.

पाहण्यासारखं

  • अजिंठा आणि वेरूळ लेणी (युनेस्को वारसा)
  • बीबी का मकबरा — 'दख्खनचा ताज'
  • दौलताबाद (देवगिरी) किल्ला
  • पाणचक्की
  • घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग

खासियत

हिमरू शाल, पैठणी

जायचं केव्हा

ऑक्टोबर ते मार्च

कसं जायचं

छत्रपती संभाजीनगर विमानतळ आणि रेल्वे स्थानक; पुणे-मुंबईहून रस्त्याने.

जवळपास

वेरूळ (सुमारे तीस किलोमीटर), अजिंठा, दौलताबाद, पैठण, लोणार.

टीप

अजिंठा लेणी साधारण सोमवारी आणि वेरूळ मंगळवारी बंद असतात — जाण्याआधी नक्की तपासा.