वर्धा-सेवाग्राम

वर्धा · विदर्भ

वर्ध्याजवळचं सेवाग्राम हे महात्मा गांधींचं अनेक वर्षांचं निवासस्थान. स्वातंत्र्यलढ्यातले अनेक महत्त्वाचे निर्णय याच साध्या झोपड्यांमध्ये घेतले गेले.

बापूकुटी, त्यांचा चरखा आणि वापरातल्या साध्या वस्तू आजही जपलेल्या आहेत. जवळच्या पवनारमध्ये आचार्य विनोबा भावे यांचा ब्रह्म विद्या मंदिर आश्रम आहे. वर्ध्याचं गीताई मंदिर — जिथे विनोबांनी मराठीत लिहिलेली 'गीताई' दगडांवर कोरली आहे — पाहण्यासारखं आहे.

गांधीजी १९३६ मध्ये सेगाव नावाच्या लहान खेड्यात राहायला आले; पुढे त्याचं नाव सेवाग्राम झालं. जमनालाल बजाज यांनी या कामासाठी मोठी मदत केली. जुलै १९४२ मध्ये काँग्रेस कार्यकारिणीची बैठक वर्ध्यात झाली आणि 'भारत छोडो' ठरावाचा मसुदा तिथे स्वीकारला गेला. वर्ध्याचं मगन संग्रहालय ग्रामोद्योगांची माहिती देतं.

पाहण्यासारखं

  • महात्मा गांधींचा सेवाग्राम आश्रम
  • पवनार — आचार्य विनोबा भावे यांचा आश्रम
  • गीताई मंदिर

खासियत

खादी

जायचं केव्हा

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी

कसं जायचं

वर्धा रेल्वे स्थानक; नागपूरहून साधारण ऐंशी किलोमीटर.

जवळपास

पवनार, नागपूर, ताडोबा.

टीप

सेवाग्रामला सकाळी प्रार्थनेच्या वेळी गेलात तर आश्रमाचं शांत वातावरण अनुभवता येईल.