मध्यरात्री कृष्णजन्म, दुसऱ्या दिवशी गोपाळकाला — आणि 'गोविंदा आला रे आला'च्या गजरात मानवी मनोऱ्यांनी फुटणारी दहीहंडी.

कृष्णजन्म

श्रावण वद्य अष्टमीच्या मध्यरात्री श्रीकृष्णाचा जन्म झाला, अशी श्रद्धा आहे. त्या रात्री देवळांमध्ये आणि घरांमध्ये पाळणा सजवला जातो, आणि बारा वाजता बाळकृष्णाचा जन्मोत्सव साजरा होतो. कीर्तन, भजन आणि पाळणा-गीतं म्हणत भाविक जागरण करतात.

दुसऱ्या दिवशी 'गोपाळकाला' असतो. कृष्ण आणि त्याचे सवंगडी गायी चरायला गेल्यावर सगळ्यांच्या शिदोऱ्या एकत्र करून खायचे — त्याची आठवण म्हणून पोहे, दही, लाह्या, काकडी, डाळिंबाचे दाणे, लोणचं एकत्र कालवून 'काला' बनवला जातो.

दहीहंडी

बाळकृष्ण आणि त्याचे मित्र गोकुळात उंच टांगलेल्या शिंक्यांतलं दही-लोणी चोरून खायचे. त्या खोडकर लीलेची आठवण म्हणजे दहीहंडी. रस्त्यावर उंच दोरीला दह्याची हंडी टांगली जाते आणि 'गोविंदा पथकं' एकमेकांच्या खांद्यावर उभं राहून मानवी मनोरे — 'थर' — रचतात. सगळ्यात वरचा लहान गोविंदा हंडी फोडतो!

मुंबई, ठाणे, पुण्यात दहीहंडी हा मोठा सोहळा असतो. महिनाभर आधीपासून पथकांचा सराव चालतो. आता महिलांची गोविंदा पथकंही मोठ्या संख्येने सहभागी होतात.

सुरक्षिततेची काळजी

उंच थरांवरून पडून गोविंदा जखमी होण्याच्या घटना घडतात. म्हणून थरांच्या उंचीवर मर्यादा, लहान मुलांना वरच्या थरांवर न चढवणं, हेल्मेट-सेफ्टी बेल्ट आणि खाली गाद्या — असे नियम आणि सूचना आहेत. आनंद साजरा करताना जीव धोक्यात घालू नये — कृष्णाची लीला खेळकर होती, धोकादायक नाही!

सोसायटीत लहान मुलांसाठी कमी उंचीवर हंडी टांगून 'बाल-दहीहंडी' साजरी करता येते — मुलांना मजा आणि पालकांना निश्चिंतता.