← मागे

नारळी पौर्णिमा आणि रक्षाबंधन

श्रावण पौर्णिमा (ऑगस्ट)

कोळी बांधव समुद्राला नारळ अर्पण करतात, आणि घराघरात बहीण भावाला राखी बांधते.

समुद्राची पूजा

महाराष्ट्राच्या सातशे किलोमीटरहून लांब किनारपट्टीवर राहणाऱ्या कोळी समाजासाठी समुद्र म्हणजे जीवनदाता. पावसाळ्यात समुद्र खवळलेला असतो, म्हणून मासेमारी बंद असते. श्रावण पौर्णिमेला समुद्र शांत होऊ लागतो — आणि कोळी बांधव समुद्राला नारळ अर्पण करून नव्या मासेमारी हंगामाची सुरुवात करतात.

या दिवशी कोळीवाड्यांमध्ये उत्सवाचं वातावरण असतं. पारंपरिक वेशात — स्त्रिया कोळी साड्या आणि दागिन्यांत, पुरुष रंगीत रुमाल बांधून — मिरवणुकीने किनाऱ्यावर येतात. सजवलेल्या होड्या, ढोल आणि कोळीगीतांवर नाच हा या सणाचा आनंद.

रक्षाबंधन

याच दिवशी रक्षाबंधनही साजरं होतं. बहीण भावाला ओवाळते, कपाळाला टिळा लावते आणि मनगटावर राखी बांधते. भाऊ बहिणीचं रक्षण करण्याचं वचन देतो आणि ओवाळणी घालतो.

आजच्या काळात हा सण भाऊ-बहिणीपुरता मर्यादित राहिलेला नाही — बहिणी एकमेकींना राखी बांधतात, मित्र-मैत्रिणी एकमेकांना, आणि अनेक जण सीमेवरच्या जवानांना, पोलिसांना किंवा झाडांनाही राखी बांधतात. रक्षणाचं, आधाराचं वचन — हाच त्याचा गाभा.

नारळी भात

या दिवशी घरोघरी नारळी भात बनतो — तांदूळ, ओलं खोबरं, गूळ, तूप, वेलची, लवंग आणि केशर घालून केलेला सुगंधी गोड भात. नारळाच्या सणाला नारळाचंच पक्वान्न!