← मागे

तुळशीचे लग्न

कार्तिक शुद्ध द्वादशी ते पौर्णिमा (नोव्हेंबर)

अंगणातल्या तुळशीचं श्रीकृष्णाशी लग्न — उसाचा मांडव, आवळे-चिंचा, मंगलाष्टकं आणि अक्षता. आणि मग लग्नसराई सुरू!

सणाची ओळख

दिवाळीनंतर कार्तिक महिन्यात, आषाढी एकादशीपासून चार महिने 'झोपलेले' देव कार्तिकी एकादशीला जागे होतात, अशी श्रद्धा आहे. त्यानंतर द्वादशीपासून पौर्णिमेपर्यंत कोणत्याही दिवशी अंगणातल्या तुळशीचं लग्न बाळकृष्णाशी (किंवा शाळिग्रामाशी) लावलं जातं.

हे लग्न म्हणजे खऱ्या लग्नाचीच छोटी आवृत्ती! तुळशी वृंदावन रंगवलं जातं, तुळशीला हिरवी साडी-चोळी, मंगळसूत्र, बांगड्या घातल्या जातात. वृंदावनाभोवती उसाचा मांडव उभारला जातो.

लग्नाचा विधी

  1. संध्याकाळी तुळशी वृंदावनाची सजावट — रांगोळी, फुलं, दिवे.
  2. वृंदावनात उसाचे खांब बांधून मांडव, त्यावर आवळे, चिंचा, बोरं आणि झेंडूच्या माळा.
  3. बाळकृष्णाची मूर्ती पाटावर ठेवून तुळशी आणि कृष्ण यांच्यामध्ये अंतरपाट धरला जातो.
  4. घरातले सगळे मंगलाष्टकं म्हणतात आणि 'शुभमंगल सावधान' म्हणून अक्षता टाकल्या जातात.
  5. अंतरपाट दूर होतो, आरती होते आणि प्रसाद म्हणून चुरमुरे, बत्तासे, फराळ वाटला जातो.

लग्नसराईची सुरुवात

तुळशीच्या लग्नानंतर महाराष्ट्रात लग्नसराई सुरू होते. म्हणूनच या सणाला लग्नघरासारखा उत्साह असतो — लहान मुलं 'वऱ्हाडी' होतात, आजी मंगलाष्टकं शिकवते.

तुळस हे आयुर्वेदात महत्त्वाचं मानलं जाणारं झाड आहे. प्रत्येक घरात एक तरी तुळस असावी — या सणाचा हाच संदेश.