← मागे

बिरबलाची खिचडी

अकबर-बिरबल · वयोगट: ६ ते १२ वर्षं

एकदा थंडीच्या दिवसांत बादशहा अकबराने घोषणा केली — 'जो कोणी रात्रभर यमुनेच्या थंडगार पाण्यात उभा राहील, त्याला बक्षीस मिळेल.' एका गरीब माणसाने हे आव्हान स्वीकारलं आणि रात्रभर पाण्यात उभा राहिला.

सकाळी बादशहाने विचारलं, 'थंडी कशी सहन केलीस?' तो म्हणाला, 'दूर महालात एक दिवा जळत होता, त्याच्याकडे पाहत रात्र काढली.' दरबाऱ्यांनी लगेच कुरापत काढली — 'म्हणजे दिव्याची ऊब घेतली! बक्षीस नको.' आणि त्याला बक्षीस मिळालं नाही.

दुसऱ्या दिवशी बिरबल दरबारात आला नाही. बादशहा त्याच्या घरी गेला — तर बिरबल खाली शेकोटी पेटवून, खूप उंचावर टांगलेलं खिचडीचं भांडं शिजवत होता! 'हे कसं शिजेल?' बादशहाने विचारलं. बिरबल म्हणाला, 'दूरच्या दिव्याने माणसाला ऊब मिळते, तर ही खिचडीही शिजेलच!' बादशहाला चूक कळली आणि त्याने त्या माणसाला बक्षीस दिलं.

तात्पर्य: अन्याय उघड करायला कधी कधी थेट बोलण्यापेक्षा युक्ती जास्त उपयोगी पडते.