← मागे

जिज्ञासू नचिकेत

कठोपनिषद · वयोगट: ७ ते १२ वर्षं

वाजश्रवस नावाचे ऋषी एक मोठा यज्ञ करत होते आणि दान म्हणून म्हाताऱ्या, दूध न देणाऱ्या गायी देत होते. त्यांचा लहान मुलगा नचिकेत हे पाहून अस्वस्थ झाला.

त्याने वडिलांना विचारलं, 'बाबा, मला कोणाला दान देणार?' दोन-तीनदा विचारल्यावर वडील रागाने म्हणाले, 'तुला मृत्यूला देतो!' नचिकेत खरंच यमाच्या दारी गेला.

यम घरी नव्हते. नचिकेत तीन दिवस अन्न-पाण्याशिवाय दारात थांबला. परत आल्यावर यमाला वाईट वाटलं आणि त्याने नचिकेताला तीन वर मागायला सांगितले.

नचिकेताने पहिल्या वरात वडिलांचा राग शांत व्हावा असं मागितलं. तिसऱ्या वरात त्याने विचारलं, 'मृत्यूनंतर काय होतं?' यमाने त्याला संपत्ती, राज्य, सुख देऊ केलं, पण नचिकेत ठाम राहिला. शेवटी यमाने त्याला आत्म्याचं ज्ञान दिलं.

तात्पर्य: खरं ज्ञान मिळवायची जिद्द मोहापेक्षा मोठी असावी.