भगवद्गीता — या ग्रंथातली नावं
ग्रंथ: महाभारत, भीष्मपर्व — अठरा अध्याय, सुमारे ७०० श्लोक
कुरुक्षेत्रावर श्रीकृष्णाने अर्जुनाला सांगितलेली गीता. अर्जुन कृष्णाला केशव, माधव, जनार्दन अशा अनेक नावांनी हाक मारतो आणि कृष्ण अर्जुनाला पार्थ, धनंजय, कौंतेय म्हणतो. दहाव्या अध्यायात (विभूतियोग) कृष्ण ‘मी नारींमध्ये कीर्ती, श्री, वाणी, स्मृती, मेधा, धृती आणि क्षमा आहे’ असं सांगतो — अशी नावंही इथे आहेत.
संदर्भ कसे दिले आहेत: अध्याय आणि श्लोक क्रमांक. मूळ संस्कृत पाठ: संस्कृत विकिस्रोत — भगवद्गीता.
- अंशुमान Anshuman — सूर्य; तेजस्वी
- अच्युत Achyut — जो कधी ढळत नाही, अविनाशी
- अनंत Anant — ज्याला अंत नाही
- अनघ Anagh — निष्पाप, निर्मळ
- अर्जुन Arjun — शुभ्र, उज्ज्वल; पांडवांतला धनुर्धर
- कपिल Kapil — पिंगट रंगाचा; कपिल मुनी
- कर्ण Karna — कुंतीचा ज्येष्ठ पुत्र, दानशूर योद्धा
- किरीटी Kiriti — मुकुटधारी — अर्जुनाचं नाव
- कीर्ती Kirti — यश, प्रसिद्धी
- कुसुमाकर Kusumakar — फुलांची खाण — वसंत ऋतू
- कृष्ण Krishna — सावळा; सर्वांना आकर्षून घेणारा
- केशव Keshav — सुंदर केसांचा; केशी दैत्याचा नाश करणारा
- कौंतेय Kaunteya — कुंतीचा पुत्र — अर्जुन
- गायत्री Gayatri — गायत्री मंत्राची देवता; गाणाऱ्याचं रक्षण करणारी
- गोविंद Govind — गायींचा पालक; वाणीने जाणला जाणारा
- जगन्निवास Jagannivas — ज्याच्यात जग वसलं आहे
- जनार्दन Janardan — दुष्टांना पीडा देणारा; लोक ज्याची प्रार्थना करतात तो
- जान्हवी Janhavi — गंगा (जह्नू ऋषींची कन्या; गीतेत ‘जाह्नवी’)
- देवेश Devesh — देवांचा स्वामी
- धनंजय Dhananjay — धन जिंकणारा (अर्जुनाचंही नाव)
- धृती Dhruti — धैर्य, दृढता
- नकुल Nakul — पांडवांपैकी एक, देखणा आणि अश्वविद्येत निपुण
- नारद Narad — देवर्षी
- परंतप Parantap — शत्रूंना ताप देणारा
- पवन Pavan — वारा; पवित्र करणारा
- पार्थ Parth — पृथेचा (कुंतीचा) पुत्र — अर्जुन
- पुरुषोत्तम Purushottam — पुरुषांमधला सर्वश्रेष्ठ
- प्रणव Pranav — ओंकार
- प्रभा Prabha — प्रकाश, तेज
- प्रह्लाद Pralhad — अतिशय आनंद; विष्णुभक्त
- बृहस्पती Bruhaspati — देवांचे गुरू; बुद्धीचा स्वामी
- भारत Bhaarat — भरत कुळातला
- भीष्म Bhishma — कठोर प्रतिज्ञा पाळणारा; कुरुवंशाचे पितामह
- भृगू Bhrugu — महर्षी — कृष्णाने ‘महर्षींमध्ये मी भृगू’ म्हटलेले
- मधुसूदन Madhusudan — मधू दैत्याचा नाश करणारा
- मरीची Marichi — तेजस्वी किरण; एक ऋषी
- माधव Madhav — लक्ष्मीचा (मा) पती
- मेधा Medha — बुद्धी, धारणाशक्ती
- युधिष्ठिर Yudhishthir — युद्धात स्थिर राहणारा; ज्येष्ठ पांडव
- योगेश्वर Yogeshwar — योगाचा स्वामी
- वरुण Varun — जलदेवता; सर्वांना वेढणारा
- वार्ष्णेय Varshneya — वृष्णी कुळातला (कृष्ण)
- वासव Vasav — इंद्राचं नाव
- वासुदेव Vasudev — सर्वांत वास करणारा देव; वसुदेवाचा पुत्र
- विराट Virat — विशाल; ज्या राजाकडे पांडव अज्ञातवासात राहिले
- व्यास Vyas — विस्तार करणारा; वेदव्यास
- शंकर Shankar — कल्याण (शं) करणारा
- शशी Shashi — चंद्र
- संजय Sanjay — पूर्ण विजयी; धृतराष्ट्राला युद्धाचं वर्णन सांगणारा
- सव्यसाची Savyasachi — दोन्ही हातांनी बाण चालवणारा — अर्जुन
- सहदेव Sahadev — पांडवांपैकी सर्वांत धाकटा, ज्ञानी
- सात्यकी Satyaki — कृष्णाचा पराक्रमी सखा
- स्कंद Skanda — कार्तिकेय; शत्रूंचा नाश करणारा
- स्मृती Smruti — आठवण, स्मरणशक्ती
- हृषीकेश Hrishikesh — इंद्रियांचा स्वामी
- क्षमा Kshama — क्षमाशीलता
आणखी याद्या
मुलांची नावं · मुलींची नावं · दोघांसाठी
ग्रंथ: विष्णुसहस्रनाम · ललितासहस्रनाम · शिवसहस्रनाम (महाभारत) · भगवद्गीता · वाल्मीकि रामायण · सुब्रह्मण्य सहस्रनाम · गायत्री सहस्रनाम · ज्ञानेश्वरी · तुकाराम गाथा · गणेश अष्टोत्तरशतनामावली · दुर्गा अष्टोत्तरशतनामावली · लक्ष्मी अष्टोत्तरशतनामावली · सरस्वती अष्टोत्तरशतनामावली · राम अष्टोत्तरशतनामावली · कृष्ण अष्टोत्तरशतनामावली · हनुमान (आंजनेय) अष्टोत्तरशतनामावली · विठ्ठल अष्टोत्तरशतनामावली
देवता: विष्णू · कृष्ण · राम · विठ्ठल · शिव (महादेव) · ललिता (पार्वती) · दुर्गा · लक्ष्मी · सरस्वती · कार्तिकेय (स्कंद) · गायत्री · गणपती · हनुमान
प्रकार: दोन अक्षरी नावं · तीन अक्षरी नावं · निसर्गावरून नावं · गुणांवरून नावं
अ · आ · इ · ई · उ · ऊ · ऋ · ए · ओ · क · ग · च · छ · ज · त · द · ध · न · प · ब · भ · म · य · र · ल · व · श · ष · स · ह