वाल्मीकि रामायण — या ग्रंथातली नावं

५० नावं

सूचना: ही नावं विचारपूर्वक निवडली आहेत आणि प्रत्येक नाव मूळ धार्मिक ग्रंथातल्या नेमक्या श्लोकाशी/ओळीशी तपासलं आहे. पण ही यादी आणि नावांचे अर्थ AI च्या मदतीने तयार केले आहेत. नाव ठेवण्यापूर्वी स्वतः मूळ ग्रंथ पाहा किंवा संस्कृत/भाषा अभ्यासकांचा सल्ला घ्या.

मूळ ग्रंथ — महाभारत, रामायण, पुराणं आणि संतसाहित्य यांतला पाठ — श्लोक, ओवी किंवा अभंग क्रमांकासह.

ग्रंथ: महर्षी वाल्मीकींचं आदिकाव्य — सात कांड, सुमारे २४,००० श्लोक

रामाची कथा — अयोध्येतला जन्म, वनवास, सीतेचं हरण, लंकेतलं युद्ध आणि राज्याभिषेक. यातल्या व्यक्तींची नावं (सीता, ऊर्मिला, भरत, लक्ष्मण…) आणि नद्यांची नावं इथे आहेत; प्रत्येक नावासोबत ते पहिल्यांदा जिथे येतं तो कांड, सर्ग आणि श्लोक. संस्कृत विकिस्रोतवरचा पाठ वापरला आहे; इतर आवृत्त्यांमध्ये (उदा. बडोदा चिकित्सक आवृत्ती) सर्ग-श्लोक क्रमांक थोडे वेगळे असू शकतात.

संदर्भ कसे दिले आहेत: कांड, सर्ग आणि श्लोक क्रमांक. मूळ संस्कृत पाठ: संस्कृत विकिस्रोत — रामायणम्.

  • अंगद Angad — बाजूबंद; रामाचा दूत
  • अंजना Anjana — हनुमानाची माता
  • अंशुमान Anshuman — सूर्य; तेजस्वी
  • अगस्त्य Agastya — दक्षिणेत आश्रम असलेले महर्षी
  • अरुंधती Arundhati — वसिष्ठ ऋषींची पत्नी; अढळ निष्ठेचं प्रतीक
  • अहल्या Ahalya — गौतम ऋषींची पत्नी, रामाने उद्धार केलेली
  • ऊर्मिला Urmila — लक्ष्मणाची पत्नी, जनकाची कन्या
  • कावेरी Kaveri — दक्षिणेतली पवित्र नदी
  • कुश Kush — दर्भ (कुश) — त्याने रक्षा केलेला म्हणून वाल्मीकींनी ठेवलेलं नाव; रामाचा थोरला पुत्र
  • केसरी Kesari — सिंह
  • कौसल्या Kausalya — रामाची माता
  • गंगा Ganga — पवित्र नदी
  • गोदावरी Godavari — पंचवटीजवळची पवित्र नदी
  • जटायू Jatayu — सीतेसाठी लढलेला गिधाडराज
  • जनक Janak — विदेहाचा ज्ञानी राजा, सीतेचे पिता
  • जांबवान Jambavan — अस्वलांचा ज्ञानी राजा
  • जानकी Janaki — जनक राजाची कन्या — सीता
  • तारा Tara — चांदणी
  • दशरथ Dasharath — अयोध्येचा राजा, रामाचे पिता
  • दाशरथी Dasharathi — दशरथाचा पुत्र — राम
  • दिलीप Dilip — रघूचे पिता, अयोध्येचा राजा
  • नल Nal — समुद्रावर सेतू बांधणारा
  • नारद Narad — देवर्षी
  • नील Neel — निळा; रामाच्या सेनेचा सेनापती
  • भगीरथ Bhagirath — गंगेला पृथ्वीवर आणणारा राजा; अथक प्रयत्न करणारा
  • भरत Bharat — रामाचा धाकटा भाऊ; सर्वांचं भरण-पोषण करणारा
  • भरद्वाज Bharadwaj — प्रयागाजवळ आश्रम असलेले ऋषी
  • मंदाकिनी Mandakini — चित्रकूटाजवळची नदी
  • मांडवी Mandavi — भरताची पत्नी
  • मारुती Maruti — मरुत (वायू) याचा पुत्र — हनुमान
  • मैथिली Maithili — मिथिलेची राजकन्या — सीता
  • यमुना Yamuna — पवित्र नदी
  • रघुनंदन Raghunandan — रघुकुळाला आनंद देणारा — राम
  • रघू Raghu — रघुवंशाचा पूर्वज राजा
  • राघव Raghav — रघुकुळातला
  • राम Ram — ज्याच्यात योगी रमतात; आनंद देणारा
  • लव Lav — गवताचं टोक (लव) — त्याने रक्षा केलेला म्हणून वाल्मीकींनी ठेवलेलं नाव; रामाचा धाकटा पुत्र
  • लक्ष्मण Lakshman — रामाचा धाकटा भाऊ; शुभ लक्षणांनी युक्त
  • वसिष्ठ Vasishtha — रघुकुळाचे गुरू, ब्रह्मर्षी
  • वाल्मीकी Valmiki — रामायणाचे रचयिते, आदिकवी
  • विश्वामित्र Vishwamitra — सर्वांचा मित्र; रामाला अस्त्रविद्या देणारे ब्रह्मर्षी
  • वैदेही Vaidehi — विदेह देशाची राजकन्या — सीता
  • शत्रुघ्न Shatrughna — शत्रूंचा नाश करणारा
  • श्रुतकीर्ती Shrutakirti — शत्रुघ्नाची पत्नी; जिची कीर्ती सर्वत्र ऐकू येते अशी
  • सरयू Sarayu — अयोध्येजवळची पवित्र नदी
  • सागर Sagar — समुद्र
  • सीता Sita — रामाची पत्नी; नांगराच्या तासात (सीता) सापडलेली जनकाची कन्या
  • सुग्रीव Sugriv — सुंदर मानेचा; किष्किंधेचा वानरराज, रामाचा मित्र
  • सुमंत्र Sumantra — चांगला सल्ला देणारा; दशरथाचा मंत्री
  • सुमित्रा Sumitra — लक्ष्मण-शत्रुघ्नांची माता; चांगली मैत्रीण

आणखी याद्या

मुलांची नावं · मुलींची नावं · दोघांसाठी

ग्रंथ: विष्णुसहस्रनाम · ललितासहस्रनाम · शिवसहस्रनाम (महाभारत) · भगवद्गीता · वाल्मीकि रामायण · सुब्रह्मण्य सहस्रनाम · गायत्री सहस्रनाम · ज्ञानेश्वरी · तुकाराम गाथा · गणेश अष्टोत्तरशतनामावली · दुर्गा अष्टोत्तरशतनामावली · लक्ष्मी अष्टोत्तरशतनामावली · सरस्वती अष्टोत्तरशतनामावली · राम अष्टोत्तरशतनामावली · कृष्ण अष्टोत्तरशतनामावली · हनुमान (आंजनेय) अष्टोत्तरशतनामावली · विठ्ठल अष्टोत्तरशतनामावली

देवता: विष्णू · कृष्ण · राम · विठ्ठल · शिव (महादेव) · ललिता (पार्वती) · दुर्गा · लक्ष्मी · सरस्वती · कार्तिकेय (स्कंद) · गायत्री · गणपती · हनुमान

प्रकार: दोन अक्षरी नावं · तीन अक्षरी नावं · निसर्गावरून नावं · गुणांवरून नावं

अ · आ · इ · ई · उ · ऊ · ऋ · ए · ओ · क · ग · च · छ · ज · त · द · ध · न · प · ब · भ · म · य · र · ल · व · श · ष · स · ह